Bielik AI i PLLuM to dwa najważniejsze polskie duże modele językowe (large language model, LLM): otwarte programy sztucznej inteligencji, które rozumieją i piszą tekst w języku polskim, a firmy mogą je pobrać i uruchomić na własnym sprzęcie. Bielika rozwija społeczność SpeakLeash, a PLLuM publikuje Ministerstwo Cyfryzacji.
W tym tekście wyjaśniam, czym oba modele są, czym się różnią, gdzie już działają i co oznaczają dla polskich firm. Dodaję własny test: ile tokenów kosztuje ten sam tekst firmowy po polsku i po angielsku w tokenizerach OpenAI, Bielika i PLLuM.
Czym Jest Bielik AI?
Bielik AI to polski otwarty duży model językowy rozwijany przez Fundację SpeakLeash we współpracy z ACK Cyfronet AGH, udostępniany bezpłatnie jako open source. Licencja Apache 2.0 pozwala na użycie komercyjne. Model można pobrać i uruchomić lokalnie, bez wysyłania danych do zewnętrznej firmy, a pliki w formacie GGUF działają w programach takich jak LM Studio. Do rozmowy z modelem w przeglądarce potrzebna jest usługa, która go uruchamia, a strony z instrukcjami prowadzi sama fundacja. Zobacz je, zanim zaczniesz wdrożenie.
Najnowsza generacja to Bielik v3. Na koncie fundacji w serwisie Hugging Face są dziś między innymi Bielik 11B v3.0 Instruct, opublikowany w listopadzie 2025 r., Bielik Minitron 7B v3.0 ze stycznia 2026 r. oraz Bielik-PL 11B v3.0 z lutego 2026 r., wersja z tokenizerem przygotowanym pod język polski.
Liczba przy nazwie oznacza miliardy parametrów. Model 11B ma około 11 miliardów parametrów, czyli jest wielokrotnie mniejszy od największych modeli komercyjnych, ale za to mieści się na pojedynczym mocnym serwerze. To jego główna zaleta dla firm. Według twórców Bielik 11B v3 radzi sobie z tekstem w języku polskim na tyle dobrze, że w zależności od zadania może zastąpić większy model zagraniczny.
Hasło „bielik ai” ma w Polsce 12 000 wyszukiwań miesięcznie według Ahrefs, a „bielik chat” 450. Samo słowo „bielik” dzieli wyszukiwania z orłem bielikiem, który ma własne 6 100 wyszukiwań jako „orzeł bielik”.
Fundacja SpeakLeash publikuje na stronie projektu i na stronie modelu opisy każdej wersji wraz z wynikami testów. Bielik v3 to trzecia generacja, a Bielik 11B to największy duży model w tej rodzinie. Model w wersji 11B to duży model językowy w sensie technicznym, ale na tle modeli komercyjnych pozostaje mały, co ułatwia uruchomienie modelu w firmie. AI w Polsce rozwija się dzięki takim projektom w sposób otwarty, a nie tylko przez zakup licencji od zagranicznych dostawców.
Czym Jest PLLuM?
PLLuM to rodzina dużych modeli językowych dla języka polskiego, publikowana przez Ministerstwo Cyfryzacji na koncie CYFRAGOVPL. Najnowsza seria, oznaczona numerem 2512, obejmuje modele o 4, 8, 12 i 70 mld parametrów, w wersjach bazowych, instrukcyjnych i do rozmowy.
Pierwsze modele PLLuM pojawiły się w sieci w lutym 2025 r. Rozwój prowadzi konsorcjum HIVE AI pod kierunkiem NASK. Bielik powstaje z kolei z wykorzystaniem zasobów obliczeniowych ACK Cyfronet AGH. Część modeli ma licencję Apache, a modele oparte na Llamie, na przykład Llama-PLLuM 8B i 70B, licencję Llama 3.1.
PLLuM jest najlepiej znany z jednego wdrożenia. Od 31 grudnia 2025 r. aplikacja mObywatel ma asystenta opartego na tym modelu. NASK podaje, że asystent pomaga znaleźć formularze i procedury, ale nie pisze wniosków, nie interpretuje przepisów i nie ma dostępu do rejestrów państwowych.
Hasło „pllum” ma w Polsce 800 wyszukiwań miesięcznie według Ahrefs. To o rząd wielkości mniej niż Bielik, choć PLLuM ma większe wdrożenie publiczne.
Bielik a PLLuM: Porównanie
Bielik i PLLuM różnią się twórcą, rozmiarami i głównym zastosowaniem. Bielik to projekt społeczności z naciskiem na mniejsze, wydajne modele. PLLuM to projekt państwowy z pełną gamą rozmiarów i wdrożeniem w administracji.
Polskie modele w wersjach open source firma może pobrać, uruchomić i dostosować do swoich danych. To polskie AI, które działa podczas pracy na Twoim serwerze, a nie w chmurze dostawcy. Oba trenowano na dużych zbiorach polskich tekstów, więc według twórców lepiej radzą sobie z polszczyzną niż modele ogólne tej samej wielkości.
Zainteresowanie widać w liczbach pobrań. Według Hugging Face model PLLuM-12B-chat-2512 pobrano w ostatnim miesiącu 22 500 razy, a wersję GGUF Bielika 11B v3.0 Instruct 9 308 razy (stan na 28 października 2026 r.). To liczby pobrań plików, a nie liczba użytkowników.
Polski Tekst Kosztuje Więcej Tokenów: Mój Test
Ten sam tekst firmowy po polsku potrzebował od 1,53 do 1,82 razy więcej tokenów niż po angielsku w każdym tokenizerze, który sprawdziłem 28 października 2026 r. Dotyczy to tokenizerów OpenAI, ale też tokenizerów Bielika i PLLuM.
Co To Jest Token?
Token to kawałek tekstu, na który model dzieli zdanie, zanim je przetworzy. Czasem token to całe słowo, częściej część słowa. Od liczby tokenów zależy cena korzystania z modeli przez API i to, ile tekstu zmieści się w jednym zapytaniu.
Jak Zrobiłem Test
Napisałem krótki opis gabinetu stomatologicznego w Lublinie, 173 słowa po polsku, i przetłumaczyłem go na angielski, 195 słów. Oba teksty policzyłem pięcioma publicznymi tokenizerami: dwoma od OpenAI, tokenizerem Bielika 11B v3.0 Instruct i dwoma tokenizerami PLLuM z serii 2512.
To jeden tekst, więc wynik jest orientacyjny, a nie naukowy. Kierunek jest jednak spójny we wszystkich pięciu tokenizerach. Polski tekst ma o 11% mniej słów niż angielski, a mimo to potrzebuje o połowę lub więcej tokenów.
Wyniki Testu
Najmniej tokenów na polski tekst zużył tokenizer OpenAI o200k_base, używany od GPT-4o: 373 tokeny wobec 243 po angielsku. Najwięcej zużył publiczny tokenizer modelu AI Bielik w wersji 11B: 513 tokenów wobec 282. PLLuM 12B potrzebował 402 tokenów.
Ciekawy wynik dotyczy samego Bielika. Wersja, którą sprawdziłem, ma mały słownik: 32 128 tokenów, wobec ponad 128 000 w tokenizerach PLLuM. Mniejszy słownik oznacza, że słowa dzieli się na więcej kawałków. SpeakLeash opublikował osobną wersję Bielik-PL z polskim tokenizerem, ale jej pliki wymagają akceptacji warunków, więc nie włączyłem jej do testu.
Co To Oznacza dla Firmy?
Firma, która korzysta z AI po polsku przez API, płaci za ten sam tekst więcej niż firma pracująca po angielsku, bo cennik liczy tokeny. Przy różnicy rzędu 1,5-1,8 raza to odczuwalny koszt przy dużej skali, na przykład przy obsłudze klienta.
Polski tekst zajmuje też więcej miejsca w oknie kontekstu modelu. W praktyce do jednego zapytania zmieści się mniej polskich dokumentów niż angielskich. Liczba tokenów nie mówi jednak nic o tym, jak dobrze model rozumie tekst. To osobna kwestia, którą sprawdza się testami jakości odpowiedzi po polsku, a nie liczeniem tokenów.
Gdzie Polskie Modele Już Działają?
Polskie modele działają dziś przede wszystkim w administracji i w firmach, które chcą trzymać dane u siebie. Najbardziej widocznym wdrożeniem jest asystent w mObywatelu oparty na PLLuM, działający od 31 grudnia 2025 r.
W administracji testowany jest też asystent prawny dla urzędników oparty na PLLuM, o czym pisała prasa w 2026 r. W firmach typowe zastosowania to praca na wewnętrznych dokumentach, streszczenia umów, odpowiedzi na pytania pracowników i obsługa klienta po polsku.
Wspólny mianownik to dane. Model uruchomiony na własnym serwerze nie wysyła treści dokumentów do zewnętrznego dostawcy. Dla kancelarii, gabinetu medycznego albo biura rachunkowego to często ważniejsze niż to, czy model jest najlepszy na świecie. Dzięki temu łatwiej spełnić wymagania bezpieczeństwa danych i ochrony tajemnicy zawodowej.
Czy Firma Powinna Używać Bielika lub PLLuM?
Firma powinna rozważyć Bielika lub PLLuM, gdy pracuje na poufnych danych po polsku i chce trzymać je u siebie. Gdy potrzebuje najlepszych możliwości ogólnych, najszerszej wiedzy albo gotowej aplikacji bez wdrożenia, lepiej sprawdzi się komercyjny asystent.
Uruchomienie własnego modelu wymaga sprzętu i kogoś, kto go wdroży i utrzyma. Dla małej firmy to często więcej pracy, niż jest wart zysk. Dla średniej i dużej firmy z wrażliwymi danymi to rozsądna inwestycja.
Licencja ma znaczenie. Licencja Apache, którą mają Bielik i część modeli PLLuM, pozwala na użycie komercyjne. Modele Llama-PLLuM mają licencję Llama 3.1 z własnymi warunkami. Przed wdrożeniem warto je przeczytać.
Co Polskie Modele Oznaczają dla Widoczności Firmy w AI?
Dla widoczności firmy w AI polskie modele mają dziś mniejsze znaczenie niż ChatGPT i Google. Klienci, którzy szukają usług, pytają głównie te narzędzia. We wrześniu 2026 r. z ChatGPT korzystało 11,2 mln polskich internautów według Gemius/PBI.
Polskie modele uczą się jednak na polskim internecie, czyli na treści z takich miejsc jak strony firm, portale i fora. Model Bielik 11B, jak każdy duży model, radzi sobie z firmą tak dobrze, jak dobrze jest ona opisana w sieci. Im więcej rzetelnej treści w języku polskim o Twojej branży i firmie jest w sieci, na Twojej stronie i w innych źródłach, tym lepiej każdy model, polski czy zagraniczny, rozumie Twoją ofertę. To ta sama praca, którą opisuję w tekście o tym, czym jest widoczność firmy w AI.
Gramatyka języka polskiego jest dla modeli trudniejsza niż angielska: siedem przypadków, odmiana nazw miast, swobodny szyk zdania. Strona napisana naturalnym, poprawnym polskim, z odmienionymi formami nazw usług i miast, odpowiada na więcej pytań klientów. O tym, jak modele szukają stron, piszę w tekście o pozycjonowaniu w LLM.
Bielik AI i PLLuM: Najczęstsze Pytania
Czym Jest Bielik AI?
Bielik AI to otwarty duży model językowy (ang. large language model) rozwijany przez Fundację SpeakLeash. Najnowsza rodzina v3 obejmuje modele od 1,5 do 11 mld parametrów. Model jest bezpłatny, a jego licencja dopuszcza użycie w firmie. Można go uruchomić na własnym sprzęcie.
Czy Bielik Jest Darmowy?
Bielik jest udostępniany bezpłatnie, a licencja Apache 2.0 dopuszcza użycie komercyjne. Koszty pojawiają się przy uruchomieniu: firma potrzebuje sprzętu albo usługi chmurowej, na której model będzie działał.
Kto Stworzył PLLuM?
PLLuM rozwija konsorcjum HIVE AI pod kierunkiem NASK, a modele publikuje Ministerstwo Cyfryzacji na koncie CYFRAGOVPL w Hugging Face. Pierwsze modele pojawiły się tam w lutym 2025 r., a seria 2512 na przełomie 2025 i 2026 r.
Czym Bielik Różni się od ChatGPT?
Bielik to otwarty model, który firma może pobrać i uruchomić u siebie, bez wysyłania danych na zewnątrz. ChatGPT to komercyjna usługa OpenAI z większym modelem i dostępem do wyszukiwania w sieci, działająca na serwerach dostawcy.
Czy PLLuM Działa w Mobywatelu?
Tak. Od 31 grudnia 2025 r. aplikacja mObywatel ma asystenta opartego na PLLuM. Pomaga znaleźć formularze i procedury, ale nie pisze wniosków, nie interpretuje przepisów i nie ma dostępu do rejestrów państwowych.
Czy Polski Tekst Kosztuje Więcej w AI?
W moim teście ten sam tekst po polsku potrzebował od 1,53 do 1,82 razy więcej tokenów niż po angielsku. Usługi AI rozliczane za tokeny są więc dla polskiego tekstu droższe, a w jednym zapytaniu mieści się go mniej.
